Ngành chè: “Cửa thoát hiểm” từ Ủy ban chè

Trong bối cảnh ngành chè Việt Nam bị thị trường thế giới đánh đồng về giá (không có sự phân biệt về giá giữa sản phẩm chè sạch với chè bẩn) thì sáng kiến về việc thành lập một Ủy ban chè để xây dựng hệ thống pháp luật, quy trình kỹ thuật, xuất nhập khẩu đảm bảo việc quản lý chè hiệu quả hơn đang được giới chuyên môn và dư luận chú ý.

“Vàng” – “thau” lẫn lộn

HTX chè Tân Hương, sản xuất chè theo tiêu chuẩn UZT (UTZ CERTIFIED là một chương trình chứng nhận toàn cầu, đưa ra các tiêu chuẩn về sản xuất và kinh doanh sản phẩm nông nghiệp có trách nhiệm) từ tháng 6/2011 đến tháng 11/2011 và bước đầu đã thành công tại 30 hộ xã viên với diện tích chè đạt đủ tiêu chuẩn là 27 tấn và 14ha.

Để sản xuất chè theo tiêu chuẩn UZT, người nông dân phải bỏ ra nhiều công sức hơn so với phương pháp sản xuất truyền thống; phải làm việc khoa học công thêm đầu tư một khoản kinh phí lớn để kiểm tra quy trình sản xuất. Tuy nhiên, theo báo cáo mới đây của vị đại diện Hợp tác xã này thì sản phẩm chè sạch không bán được giá cao hơn các loại chè khác trên thị trường.

Có lẽ đó là nguyên nhân chính khiến cho diện tích chè “sạch” ở Việt Nam không vượt được ngưỡng 30%; mặc dù chương trình này đã được vận động

một cách ráo riết từ nhiều năm nay. Thực tế là các Cty đầu tư hay tiêu thụ dòng sản phẩm này không nhiều. Tại thị trường nội địa, người tiêu dùng gần như không quan tâm tới mặt tích cực của sản phẩm này. Trong khi đó, các sản phẩm chè “bẩn” chứa đựng những nguy cơ cao về an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng vẫn được tiêu thụ mạnh. Thực tế gần đây cho thấy các thị trường ngoại đã ngày càng khắt khe hơn đối với sản phẩm chè của Việt Nam. Dấu hiệu rõ ràng nhất là Việt Nam đang đứng đầu trong danh sách các nước có sản phẩm chè bị Hoa Kỳ từ chối nhận hàng.

Cần thiết phải có Ủy ban chè

Trong bối cảnh đó, các DN trong nước thường xuyên cạnh tranh bằng cách hạ giá bán cả trên thị trường nội địa và thị trường quốc tế để giành khách.

Vì vậy mà mong muốn về một Ủy ban chè để xây dựng hệ thống pháp luật, quy trình kỹ thuật, xuất nhập khẩu nhằm đem lại diện mạo mới cho ngành chè Việt Nam đã trở nên mạnh mẽ.

Được biết Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – nơi chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về mô hình ngành, chất lượng sản phẩm chè đang nghiên cứu về sáng kiến thành lập Ủy ban chè – dựa trên kinh nghiệm của Kenya - một nước xuất khẩu chè đen có tiêu chuẩn, chất lượng cao và uy tín trên thế giới.

Theo Thứ trưởng Bộ NN- PTNT – ông Diệp Kỉnh Tần: Ủy ban chè ở VN sẽ có chức năng chính là xây dựng hệ thống pháp luật, quy trình kỹ thuật và xuất nhập khẩu… Các chính sách quan trọng sẽ được tập trung xây dựng là sở hữu đất đai và phân chia lợi nhuận cho nông dân phù hợp trên chuỗi giá trị sản xuất. Nông dân trồng chè sẽ được thuê đất của nhà nước với thời hạn 50-100 năm hoặc có quyền sở hữu nương chè. Nông dân muốn trồng chè phải xin phép và phải đáp ứng đủ điều kiện theo qui định, được Ủy ban Chè cấp giấy phép để được hưởng những quyền lợi như cung cấp cây giống đúng tiêu chuẩn, miễn phí đào tạo kỹ thuật trồng chè… và phải chịu sự giám sát của Ủy ban Chè cấp địa phương.

Bên cạnh đó, nhiệm vụ quan trọng của Ủy ban chè là cần phải nhanh chóng triển khai quy hoạch vùng sản xuất chè an toàn trên từng địa bàn làm cơ sở cho việc thu hút đầu tư sản xuất chè hàng hóa chất lượng, giá trị cao. Qui hoạch đó là cơ sở xây dựng vùng sản xuất nguyên liệu chè an toàn theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng phân bón vô cơ, hóa chất trừ sâu; áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt GAP, từ khâu sản xuất đến khâu chế biến thành phẩm cuối cùng gắn quy trình sản xuất với việc được chứng nhận bởi các tổ chức chứng nhận trong nước và quốc tế như: VietGAP, GlobalGAP, Uzt Certified- ông Tần khẳng định.

Ở Việt Nam hội tụ đủ các điều kiện tự nhiên để phát triển ngành chè thành ngành kinh tế có thể mang lại thu nhập lớn cho nền kinh tế quốc dân và góp phần mạnh mẽ giải quyết đời sống cho nhân dân, tạo ra sự ổn định về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội ở miền núi và trung du, các vùng sâu vùng xa của miền Trung và miền Bắc. Vì vậy, sáng kiến lập Ủy ban chè đang được kỳ vọng mang lại bước phát triển bền vững cho ngành chè Việt Nam. phân chia lợi nhuận cho nông dân phù hợp trên chuỗi giá trị sản xuất. Nông dân trồng chè sẽ được thuê đất của nhà nước với thời hạn 50-100 năm hoặc có quyền sở hữu nương chè. Nông dân muốn trồng chè phải xin phép và phải đủ điều kiện, được Ủy ban Chè cấp giấy phép để được hưởng những quyền lợi như cung cấp cây giống đúng tiêu chuẩn, miễn phí đào tạo kỹ thuật trồng chè… và phải chịu sự giám sát của Ủy ban Chè cấp địa phương.

Trong đó, nhiệm vụ quan trọng của Ủy ban này là cần phải nhanh chóng triển khai quy hoạch vùng sản xuất chè an toàn trên từng địa bàn làm cơ sở cho việc thu hút đầu tư sản xuất chè hàng hóa chất lượng, giá trị cao. Vì có quy hoạch được vùng chúng ta mới mong xây dựng vùng sản xuất nguyên liệu chè an toàn theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng phân bón vô cơ, hóa chất trừ sâu; áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt GAP, từ khâu sản xuất đến khâu chế biến thành phẩm cuối cùng gắn quy trình sản xuất với việc được chứng nhận bởi các tổ chức chứng nhận trong nước và quốc tế như: VietGAP, GlobalGAP, Uzt Certified- ông Tần chia sẻ.

Nguyễn Thanh