Giải pháp phát triển bền vững ngành thủy sản

Mặc dù đã đạt mục tiêu tăng tỷ trọng sản phẩm của ngành nuôi trồng thủy sản trong tổng sản lượng thủy sản trong năm 2012; năm 2013, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục những hoạt động quan trọng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, ổn định cho ngành kinh tế này.

Xây dựng hệ thống nuôi trồng thủy sản bền vững

Là một trong những thành viên tham gia sáng lập Hội đồng quản lý mạng lưới các Trung tâm nuôi trồng thủy sản vùng châu Á-Thái Bình Dương (NACA); Việt Nam đã tích cực áp dụng các thực tiễn quản lý tốt trong nuôi trồng thủy sản như GlobalGAP, BMP, Coc SQF-1000…các công nghệ nuôi trồng thủy sản tiên tiến, sử dụng công nghệ sinh học và bảo vệ môi trường, tăng cường các chương trình giám sát quốc gia đối với độc tố sinh học và dư lượng hóa chất tại các vùng nuôi. Kết quả, năm 2012 sản phẩm thủy sản nuôi trồng Việt Nam đạt tổng sản lượng 3,2 triệu tấn, chiếm 55% tổng sản lượng thủy sản, tăng 6,8 % so với năm 2011; đưa Việt Nam đứng thứ 3 trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương về sản lượng nuôi trồng thủy sản và trở thành một trong 10 quốc gia đứng đầu thế giới về xuất khẩu thủy sản.

Tại Hội nghị thường niên lần thứ 24 của NACA tại Cần Thơ trong các ngày từ 25-27/2, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PHát triển nông thôn – ông Vũ Văn Tám cho biết: chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2020 đã định hướng phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng công nghiệp hiện đại, nâng cao chất lượng và bền vững đảm bảo an ninh lương thực, dinh dưỡng, an toàn vệ sinh thực phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế trong nước và khu vực, đồng thời tích cực thực hiện xóa đói giảm nghèo, bình đẳng giới và thân thiện với môi trường.

Thực tế, việc theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam nói riêng và các nước trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương nói chung đã và sẽ gặp nhiều thách thức. Những thách thức đó đến từ sự biến đổi khó lường của khí hậu; tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và nguồn gốc sản phẩm ngày càng ngặt nghèo… và những khó khăn về qui hoạch không gian vùng nuôi, chất lượng con giống, kiểm soát dịch bệnh, cảnh báo môi trường. Tuy nhiên, từ những kết quả đã đạt được, Việt Nam đã đóng góp rất lớn về nghiên cứu khoa học, tích cực phổ biến những kinh nghiệm về NTTS cho các nước thành viên và khu vực châu Á - Thái Bình Dương – nhận xét của Tiến sĩ Ambekar Eknath, Giám đốc NACA.

Nhà sản xuất có trách nhiệm

Mục tiêu trở thành nhà sản xuất có trách nhiệm đã được đặt ra đối với ngành cá tra Việt Nam xuất phát từ cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành và Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP). Trong vòng 20 năm qua, sản lượng xuất khẩu cá tra Việt Nam đã tăng gấp 50 lần và phát triển với một tốc độ chưa từng có ở tất cả mùa vụ thực phẩm trong năm. Sự phát triển theo cấp số nhân đã đặt ra vấn đề về trách nhiệm của các đơn vị liên quan đến môi trường, xã hội và an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh đó, việc tự nguyện tham gia Chương trình chứng nhận nuôi trồng thủy sản và dán nhãn thủy sản của ASC là con đường cần thiết để đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của ngành này. VASEP đã cam kết với Quỹ Quốc tế về bảo vệ thiên nhiên (WWF) Việt Nam và một số bên có liên quan về một lộ trình thực hiện ASC tại Việt Nam. Theo đó, sẽ đạt 50% sản lượng cá tra xuất khẩu được chứng nhận ASC vào năm 2015.

Quản lý năng lực khai thác

Cùng với các hoạt động trên, năm 2013 cũng đánh dấu một nỗ lực của Việt Nam trong quản lý hoạt động khai thác hải sản tự nhiên nhằm bảo vệ nguồn lợi và phát triển bền vững.

Mới đây, Tổng cục Thủy sản đã khởi động việc xây dựng kế hoạch hành động quốc gia nhằm quản lý cường lực khai thác với sự hỗ trợ về kinh phí, kỹ thuật của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO). Kế hoạch quốc gia (NPOA) về quản lý năng lực khai thác thủy sản được xây dựng cho Việt Nam sẽ dựa trên các nguyên tắc cơ bản, các căn cứ pháp lý (Kế hoạch hành động quốc tế - IPOA, Kế hoạch hành động Khu vực – RPOA, các cam kết, công ước liên quan…) và hướng dẫn kỹ thuật của FAO như: Bộ quy tắc ứng xử nghề cá có trách nhiệm - COC… Hiện nay, tình trạng khai thác đang khiến cạn kiệt nguồn tài nguyên biển, vấn đề bảo quản sản phẩm sau thu hoạch không ssamr bảo an toàn thực phẩm, tình hình suy thoái môi trường… là những vấn đề chương trình quản lý năng lực khai thác thủy sản cần giải quyết trong quá trình thực hiện nghề cá quy mô nhỏ tại Việt Nam. Dự kiến bản NPOA sẽ được xây dựng trong năm 2013.

Nguyễn Thanh