Hướng tới thành lập Ban điều phối cà phê Việt Nam

Những năm gần đây, mặt hàng cà phê đã trở thành một trong những mũi nhọn xuất khẩu của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng cho sự tăng trưởng kinh tế của đất nước. Tuy nhiên theo các chuyên gia có mặt tại Hội nghị “Triển vọng ngành hàng cà phê Việt Nam - Giá trị gia tăng trong chuỗi ngành hàng”, sự phát triển của cà phê Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều bất cập: sản lượng không ổn định; giá cả thường xuyên biến động; chưa tạo lập được một hệ thống sản xuất, kinh doanh có uy tín; năng lực cạnh tranh còn yếu… Hội nghị nằm trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 4 do Bộ NN&PTNT phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Lương Văn Tự - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam cho biết, từ một nước sản xuất cà phê chưa có tên tuổi, chỉ trong gần 2 thập niên Việt Nam đã vươn lên chiếm vị trí thứ hai về sản lượng cà phê cung cấp cho thị trường thế giới, đứng hàng thứ nhất về sản lượng cà phê vối. Năm 1961, diện tích cà phê của cả nước chỉ có 21.200 ha nhưng đến nay đã tăng lên trên 614.500 ha, trong đó có trên 550.000 ha cà phê kinh doanh, năng suất đạt bình quân 23,2 tạ/ha, sản lượng xuất khẩu đạt gần 1,7 triệu tấn cà phê nhân, với kim ngạch xuất đạt 3,74 tỷ USD. Đây là bước tiến vượt bậc của ngành cà phê Việt Nam, góp phần quan trọng trong tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu của ngành nông nghiệp nước nhà. Đặc biệt đối với người dân khu vực Tây Nguyên, những năm qua ngành hàng cà phê đóng góp 10% GDP cho nông nghiệp, cung cấp hơn 1 triệu việc làm và tạo 50% sinh kế cho người dân khu vực Tây Nguyên.

Tuy nhiên, phát triển cà phê Việt Nam hiện nay đang phải đối mặt với không ít thách thức từ khâu gieo trồng, chăm bón, chế biến đến xuất khẩu và dự báo giai đoạn tiếp theo sẽ còn nhiều khó khăn hơn nữa. Trong đó đáng quan tâm nhất là vườn cà phê già cỗi với diện tích cà phê trên 20 năm lên đến 30%, nếu không tái canh kịp thời thì trong 10 năm tới, diện tích cà phê già cỗi sẽ chiếm 50% và Việt Nam sẽ mất vị trí xuất khẩu cà phê nhân thứ 2 thế giới. Thêm vào đó, diện tích cà phê tuy lớn nhưng lại phân tán nên khó cho việc đầu tư kỹ thuật trồng trọt và chế biến. Hiện Việt Nam có trên 150 doanh nghiệp chuyên xuất khẩu cà phê nhưng chất lượng cà phê chưa ổn định, phần lớn xuất cà phê nhân chưa qua chế biến sâu; quy mô sản xuất nhỏ lẻ; chưa chú trọng đến việc sản xuất cà phê có chứng chỉ; chưa xây dựng một chương trình nghiên cứu biến đổi khí hậu và môi trường tác động đến ngành cà phê Việt Nam…Thực trạng này rất cần sự tham gia của nhiều bên liên quan để cùng nhau thúc đẩy ngành hàng cà phê phát triển theo hướng sản xuất và kinh doanh bền vững trong thời gian đến.

Theo ý kiến của ông Tự, để phát triển cà phê Việt Nam bền vững, cần ổn định diện tích cà phê khai thác khoảng 500.000 ha với sản lượng từ 1 - 1,1 triệu tấn, xuất khẩu khoảng 1 triệu tấn cà phê nhân, giữ vững 15% thị phần trên thị trường thế giới, đồng thời phấn đấu nâng mức tiêu dùng cà phê trong nước lên mức 10 - 15% tổng sản lượng cà phê. Đặc biệt các doanh nghiệp cần năng động mở rộng thị trường xuất khẩu sang những quốc gia giàu tiềm năng như Trung Quốc, ASEAN….để từng bước nâng cao kim ngạch xuất khẩu. Vấn đề nâng cao giá trị xuất khẩu cà phê cho cà phê Việt Nam cũng rất cấp bách và phải thực hiện bằng việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất, tuyên truyền, vận động người trồng cà phê thu hái quả chín; đẩy mạnh đầu tư các nhà máy chế biến cà phê để giảm tỷ trọng xuất khẩu cà phê thô.

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cho biết cà phê là một ngành hàng nông sản chiến lược đối với Việt Nam và có tầm quan trọng đặc biệt đối với các tỉnh Tây Nguyên. Chính vì vậy việc phát triển ngành hàng này mang tính bền vững, hiệu quả là vô cùng cần thiết và cấp bách. Theo đề xuất của Bộ trưởng Cao Đức Phát, việc cần làm nhất hiện nay là phải đổi mới tổ chức ngành hàng cà phê thông qua việc thành lập Ban điều phối cà phê Việt Nam. Đề cập đến cơ cấu tổ chức cần có của Ban điều phối, TS.Đặng Kim Sơn - Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn cho biết trong Ban điều phối cà phê Việt Nam có sự tham gia của tổ chức hội nông dân; tổ chức kinh doanh, chế biến cà phê trong và ngoài nước. Ban điều phối này có chức năng, nhiệm vụ là xây dựng, điều phối và giám sát thực thi chính sách; điều phối thống nhất ngành cà phê; cấp phép hoạt động bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng; điều tiết và phát triển thị trường nhằm cân bằng cung cầu; điều hành Quỹ nghiên cứu phát triển cà phê; đại diện cho Chính phủ Việt Nam giải quyết vấn đề quốc tế về cà phê; phân xử trong trường hợp có tranh chấp liên quan. Việc hình thành tổ chức này hứa hẹn sẽ góp phần giải quyết tốt các tồn tại trong sản xuất cà phê, nhất là tình trạng sản xuất phân tán, cạnh tranh đối đầu lâu nay...

Mỹ Châu