Thị trường Hoa Kỳ: Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam

Mới đây, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương đã tổ chức Hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ - Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam.” Sự kiện là cơ hội tốt cho các doanh nghiệp Việt Nam thúc đẩy đầu tư, hợp tác và xuất khẩu sang thị trường giàu tiềm năng nhưng cũng không ít rào cản này.

Thực tế, sau khi hai nước ký kết Hiệp định Thương mại tự do năm 2001(BTA), Hoa Kỳ đã trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất, tiềm năng nhất và cũng nhiều thách thức nhất cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ ngày càng chú ý đến Việt Nam. Hàng Việt Nam có thể vào Hoa Kỳ không chỉ qua các nhà nhập khẩu mà còn có thể qua các nhà bán buôn, các nhà bán lẻ, các nhà sản xuất...

Theo ông Nguyễn Duy Khiên, Vụ trưởng Vụ Thị trường Châu Mỹ, Bộ Công thương, Hoa Kỳ là thị trường khổng lồ, đa dạng và có nhu cầu lớn đối với nhiều loại hàng hóa. Thị trường này cũng không khó tính như các thị trường Nhật Bản hay Tây Âu. Các doanh nghiệp Việt Nam đã mở rộng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và khả năng này sẽ ngày càng lớn trong thời gian tới.

Ông Lê Xuân Dương, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xuất khẩu (Cục Xúc tiến thương mại) cho hay tại Hoa Kỳ, cộng đồng người Việt rất đông nên nhu cầu tiêu dùng hàng Việt cũng cao hơn. Đây có thể coi là cầu nối để đưa hàng Việt Nam vào thị trường này. Kết quả “nghiên cứu về cộng đồng người Mỹ” do chính phủ nước này thực hiện cho thấy có khoảng 1,3 triệu người Việt đang sống tại Mỹ, chiếm khoảng 10,5% tổng số người Mỹ gốc châu Á, là cộng đồng lớn thứ 4 sau Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines. Nếu các doanh nghiệp khai thác được thị trường người Việt ở Hoa Kỳ nói riêng và người gốc châu Á nói chung thì đây là thị trường lớn cho các mặt hàng thực phẩm của Việt Nam, chưa kể đến thị trường cho những người Mỹ thuộc sắc tộc khác.

Về những thách thức khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ, các đại biểu đều nhận xét, Hoa Kỳ là thị trường khổng lồ và rất hấp dẫn nên các nước nào, công ty nào cũng nhắm tới. Cái khó là Việt Nam là thị trường đến sau, phải đến tháng 12/2001 khi Hiệp định thương mại song phương giữa hai nước có hiệu lực thì quan hệ thương mại Việt Nam- Hoa Kỳ mới thực sự được bình thường hóa và hàng của Việt Nam mới hưởng thuế nhập khẩu tối huệ quốc tức là bằng với mức thuế bình thường áp dụng với hầu hết các quốc gia khác. Việt Nam xuất khẩu khi các đối thủ cạnh tranh đã có chỗ đứng vững chắc tại thị trường này; không dễ để thuyết phục và thay đổi được các nhà nhập khẩu Hòa Kỳ chuyển sang mua hàng của Việt Nam. Đó chính là những khó khăn ban đầu với những doanh nghiệp khi mới đặt chân đến thị trường này.

Theo ông Khiên, mặc dù kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này có tăng nhưng hầu như chưa có đột biến về mặt hàng xuất khẩu, chủ yếu vẫn là quần áo, giày dép, đồ gỗ, dầu thô… Ông Khiên cũng cho biết thêm hiện nay Hoa Kỳ chỉ chủ yếu sản xuất các sản phẩm công nghệ siêu cao nên những sản phẩm đòi hỏi nhiều lao động như may mặc, giày dép, đồ chơi... vì chi phí nhân công cao nên không thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu. Tuy nhiên ông Khiên cũng khuyến cáo, hàng Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ chịu sức cạnh tranh khốc liệt nhất là từ hàng Trung Quốc. Hiện nay Trung Quốc đã vượt Canada để trở thành nước xuất khẩu lớn nhất vào Hoa Kỳ. Năm 2008, Trung quốc xuất khẩu vào đây tới 337,5 tỷ USD, chiếm xấp xỉ 16% trong tổng số 2.112 tỷ USD nhập khẩu của Hoa Kỳ. Đối với các mặt hàng mà chúng ta quan tâm đẩy mạnh như: Giày dép, quần áo, hàng điện tử, thủy sản, đồ gỗ, nội thất và các sản phẩm nhựa... Trung Quốc đều chiếm thị phần lớn tại đây. Tuy nhiên tình hình này đã dần được cải thiện trong những năm gần đây. Báo cáo ITC đánh giá Việt Nam là nước duy nhất ở Đông Nam Á có khả năng cạnh tranh với Trung Quốc trong xuất khẩu hàng dệt may vào Hoa Kỳ. Nguyên nhân chính là do các công nhân Việt Nam có tay nghề cao, khéo tay nên có thể làm các hàng hóa phức tạp, đáp ứng được nhu cầu của thị trường này.

Để khắc phục những khó khăn này, ông Lê Xuân Dương cho rằng, các doanh nghiệp Việt Nam phải khắc phục tình trạng “Trâu chậm uống nước đục”, tìm cách xây dựng thương hiệu hàng hóa tốt, độc đáo, hấp dẫn để thu hút các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ.

Bên cạnh đó, quãng đường vận chuyển xa, chi phí vận tải và giao dịch cao cũng là khó khăn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường này. Điều này làm cho các mặt hàng cồng kềnh trị giá thấp rất khó cạnh tranh. Do vậy các doanh nghiệp phải thiết kế và đóng gói sản phẩm như thế nào để tiết kiệm thể tích lớn nhất.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần xây dựng chiến lược thâm nhập thị trường Hoa Kỳ trong dài hạn, tham gia các hội chợ chuyên ngành tại Hoa Kỳ, xây dựng các website quảng bá sản phẩm… Sự phối hợp đồng bộ giữa nhà nước và doanh nghiệp sẽ tạo ra cơ hội để sản phẩm Việt Nam thâm nhập sâu vào thị trường Hoa Kỳ, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường tiềm năng này.

Thu Hà