Đưa chế biến gỗ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn

“Mặc dù thị trường đồ gỗ thế giới giảm 30% nhưng vẫn còn tới 70% và đây là cơ hội lớn để các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng khai thác”… Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo “Giải pháp cho ngành chế biến gỗ trong giai đoạn kinh tế suy thoái” do Bộ NN&PTNT phối hợp cùng Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ Tp.Hồ Chí Minh (Hawa) tổ chức.

Ông Nguyễn Mạnh Dũng - Cục Chế biến Thương mại Nông Lâm sản và Nghề muối cho biết, ngành chế biến gỗ Việt Nam sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thành ngành công nghiệp mũi nhọn và thời gian qua kim ngạch xuất khẩu của ngành này liên tục tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên ông Dũng nhận định trong sự tăng trưởng này vẫn tiềm ẩn những yếu tố không bền vững, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng tăng trưởng toàn ngành. Cụ thể tăng trưởng của ngành chế biến gỗ hiện nay chủ yếu dựa vào xuất khẩu nhưng phần lớn lại chỉ là gia công, phụ thuộc vào đơn hàng và thiết kế mẫu từ nước ngoài.

Về vấn đề nguồn nguyên liệu, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn cho rằng có một nghịch lý đang hiển nhiên tồn tại. Trong khi nguyên liệu chủ yếu phục vụ chế biến gỗ được nhập khẩu từ nước ngoài (chiếm trên 70%) thì nguồn nguyên liệu rừng trồng của Việt Nam được chế biến dưới dạng dăm gỗ để xuất khẩu và phục vụ trong nước chiếm 82% với giá trị thấp. Việt Nam đang xuất khẩu nguyên liệu thô quá nhiều và đây thật sự là một sự lãng phí rất lớn, một bài toán hóc búa mà đến nay ngành chế biến gỗ Việt Nam vẫn loay hoay tìm cách giải. Đặc biệt sự thiếu gắn kết giữa các công ty lâm nghiệp với các doanh nghiệp chế biến gỗ là nguyên nhân chính khiến cho hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên rừng chưa cao, giá trị gia tăng của lâm sản chưa được như mong đợi. Ông Tuấn nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải ổn định được nguồn nguyên liệu, giảm lệ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu; phấn đấu đến 2020 cung cấp 60% nguyên liệu cho ngành chế biến gỗ, năm 2030 cung cấp được khoảng 75% nguyên liệu.

Ông Nguyễn Chiến Thắng, Chủ tịch Hawa cho biết trong 10 nước chế biến và xuất khẩu gỗ lớn nhất thế giới, Việt Nam đứng thứ 6. Mặc dù thị trường đồ gỗ thế giới giảm 30% nhưng vẫn còn tới 70% và đây là cơ hội lớn để các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng khai thác. Cộng với tiềm năng dồi dào, người lao động cần cù, sản phẩm chất lượng, giá thành rẻ, ngành chế biến gỗ Việt Nam hoàn toàn có khả năng tăng trưởng lên 15-20 tỉ USD trong vòng 10 hoặc 15 năm tới. Lợi thế quan trọng nhất là hiện nay các doanh nghiệp chế biến gỗ Trung Quốc đang lao đao do chi phí đầu vào gia tăng; lương nhân công cũng tăng lên 10 USD/ngày. Tình hình này dẫn đến sự chuyển hướng của các khách hàng nước ngoài sang lựa chọn đồ gỗ Việt Nam. Thêm vào đó, khủng hoảng kinh tế khiến không chỉ doanh nghiệp đồ gỗ Việt Nam mà ở các quốc gia tiên tiến như Ý, Đức cũng có nguy cơ phải dừng sản xuất hoặc phá sản do sức tiêu thụ giảm mạnh. Tuy nhiên “trong nguy có cơ”, có thể xem đây là cơ hội để các doanh nghiệp gỗ Việt Nam tăng tốc thông qua nâng cấp máy móc trang thiết bị, đầu tư công nghệ chế biến hiện đại để nâng cao năng suất, đẩy mạnh xuất khẩu.

Đa số đại biểu tham dự Hội thảo đều thống nhất ý kiến để khẳng định sự lớn mạnh của ngành chế biến gỗ, loại dần những yếu kém hiện nay, giải pháp duy nhất là cần đưa ngành chế biến gỗ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Theo đó ông Thắng cho rằng cần thiết phải thực hiện quy hoạch chế biến gỗ thông qua việc xây dựng một khu công nghiệp chế biến gỗ riêng ở những địa phương có khả năng cung cấp nguyên liệu ổn định, thuận lợi về cơ sở hạ tầng, đảm bảo có lợi nhuận và cạnh tranh được với thị trường quốc tế. Ngoài ra, Nhà nước cần có chính sách cho vay vốn dài hạn, tạo điều kiện để các doanh nghiệp chế biến gỗ thực hiện tái cơ cấu, đầu tư hiện đại hóa máy móc thiết bị, đổi mới công nghệ và chủ động xây dựng vùng nguyên liệu phù hợp với hoạt động của mình, từng bước ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Cũng xoay quanh vấn đề nguồn vốn, Thứ trưởng Hà Công Tuấn biết trong thời gian tới, bên cạnh đề xuất hỗ trợ vốn vay cho doanh nghiệp, Bộ NN&PTNN cũng sẽ đề xuất các chính sách hỗ trợ vốn với lãi suất ưu đãi cho người trồng rừng phù hợp với chu kỳ của tuổi rừng.

Hồng Hà